Sanatoriya Nədir? Müalicəvi Sanatoriyalar Kimlər Üçündür?

Sağlamlığın bərpası və xəstəliklərin profilaktikası üçün tibb dünyasında istifadə edilən ən effektiv vasitələrdən biri də sanatoriya müalicəsidir. Təbii resurslarla tibbi prosedurları özündə birləşdirən bu mərkəzlər həm fiziki, həm də psixoloji bərpa üçün geniş imkanlar yaradır. Bu məqalədə müalicəvi sanatoriyaların fəaliyyət prinsipi, təqdim etdiyi xidmətlər və pasiyentlər üçün təmin etdiyi faydalar barədə zəruri məlumatlar təqdim olunur.

#Sanatoriya Nədir?

Sanatoriya xroniki xəstəliklərin müalicəsi, reabilitasiya və ümumi sağlamlığın bərpası üçün təbii amillərdən (mineral sular, müalicəvi palçıq, iqlim) və tibbi prosedurlardan istifadə edən ixtisaslaşmış sağlamlıq mərkəzidir.

Bu müəssisələr adətən təbiət qoynunda, təmiz havası və termal suları olan xüsusi kurort bölgələrində yerləşir. Sanatoriyalar sadəcə xəstələnmək üzrə olan şəxslər üçün deyil, eyni zamanda ağır xəstəlik və ya əməliyyat keçirmiş pasiyentlərin normal həyata qayıtması üçün yaradılmış tam təchizatlı komplekslərdir. Burada standart dərman müalicəsi ilə yanaşı, fizioterapiya, masaj, xüsusi pəhriz proqramları və təbii resurslarla terapiya metodları tətbiq olunur.

#Müalicəvi Sanatoriyalar Kimlər Üçündür?

Azərbaycanda müalicəvi sanatoriyalar xroniki xəstəliklərdən əziyyət çəkən, ağır cərrahi əməliyyatdan sonra bərpa dövrü keçən, fiziki və ya sinir yorğunluğu olan, eləcə də profilaktik məqsədlə sağlamlığını qorumaq istəyən hər kəs üçündür.

Bu mərkəzlər xüsusilə dayaq hərəkət aparatı, ürək damar sistemi, tənəffüs orqanları və sinir sistemi xəstəlikləri olan pasiyentlər üçün olduqca faydalı hesab edilir. Həmçinin mütəmadi stress altında işləyən və xroniki yorğunluq sindromu yaşayan şəxslər də sağlamlıqlarını bərpa etmək üçün sanatoriyalara üz tuturlar. Bura həm uşaqlar, həm də böyüklər üçün spesifik müalicə proqramları təklif edən fərqli profilli mərkəzlər daxildir.

#Sanatoriya və Xəstəxana Arasındakı Fərqlər Nələrdir?

Xəstəxana kəskin xəstəliklərin və təcili halların aktiv dərman və ya cərrahi müalicəsi üçün nəzərdə tutulubsa, sanatoriya artıq stabilləşmiş xroniki xəstəliklərin bərpası və təbii üsullarla profilaktikası üçün fəaliyyət göstərir.

• Müalicə metodu: Xəstəxanalarda əsasən intensiv kimyəvi dərmanlar, təcili tibbi yardım və cərrahi müdaxilələr tətbiq edilir. Sanatoriyalarda isə təbii amillər (mineral su, müalicəvi palçıq, naftalan nefti) və fizioterapevtik aparatlar üstünlük təşkil edir.
• Mühit və psixologiya: Xəstəxanalar sırf klinik və rəsmi mühitə malikdir. Sanatoriyalar isə daha çox istirahət mərkəzini xatırladır və pasiyentlərin psixoloji rahatlığını təmin edən sakit təbiət qoynunda yerləşir.
• Pasiyent profili: Təcili tibbi yardıma ehtiyacı olan, vəziyyəti ağır olan xəstələr xəstəxanaya müraciət edir. Vəziyyəti stabil olan, xəstəliyin kəskinləşmə dövrünü keçirmiş və reabilitasiya olunmaq istəyənlər isə sanatoriyaya yönləndirilir.

#Sanatoriyalarda Hansı Xəstəliklər Müalicə Edilir?

Sanatoriyalarda sümük oynaq problemləri, mədə bağırsaq xəstəlikləri, nevroloji pozğunluqlar, tənəffüs yolları xəstəlikləri və dəri problemləri kimi bir çox xroniki xəstəliklər müalicə edilir.

Müxtəlif profilli sanatoriyalar fərqli xəstəlik qrupları üzrə ixtisaslaşır. Təbii şəraitə və mərkəzin təchizatına görə ən çox müraciət edilən xəstəlik qrupları aşağıdakılardır:

• Dayaq hərəkət aparatı xəstəlikləri: Revmatizm, osteoxondroz, artrit, artroz, onurğa yırtıqları və sümük ağrıları.
• Ürək damar sistemi xəstəlikləri: Hipertoniya (yüksək qan təzyiqi), işemik ürək xəstəliyi və infarktdan sonrakı bərpa dövrü.
• Sinir sistemi xəstəlikləri: Nevrozlar, yuxusuzluq, xroniki stress, radikulit, miqren və depressiv vəziyyətlər.
• Tənəffüs sistemi xəstəlikləri: Xroniki bronxit, bronxial astma, tez tez təkrarlanan tənəffüs yolu infeksiyaları və pnevmoniyadan sonrakı bərpa.
• Həzm sistemi xəstəlikləri: Qastrit, mədə xorası, qaraciyər, mədəaltı vəzi və öd kisəsi xroniki xəstəlikləri.
• Dəri xəstəlikləri: Psoriaz, ekzema və digər allergik mənşəli dermatoloji problemlər.

#Sanatoriya Müalicəsinin Hansı Növləri Var?

Sanatoriya müalicəsi istifadə olunan təbii resurslara görə balneoloji, palçıq müalicəsi (peloterapiya) və iqlim (klimatoterapiya) müalicəsi olmaqla üç əsas növə bölünür.

• Balneoloji sanatoriyalar: Müalicə prosesində əsasən yer altından çıxan mineral və termal sulardan istifadə edilir. Müxtəlif tərkibli bu sular həm mədə bağırsaq sistemi üçün içilərək, həm də sümük oynaq sistemi üçün xüsusi vannalar vasitəsilə tətbiq olunur.
• Palçıq müalicəsi sanatoriyaları: Vulkanik və ya göl mənşəli müalicəvi palçıqlar vasitəsilə sümük, əzələ və dəri xəstəliklərinin sağaldılması həyata keçirilir. Dünyada unikal olan Naftalan nefti ilə müalicə də bu qrupa aid edilə bilər.
• İqlim sanatoriyaları: Dağ, dəniz və ya meşə havasının müalicəvi və təmizləyici təsirindən istifadə edilir. Oksigenlə zəngin olan bu mühit xüsusilə tənəffüs yolları xəstəliklərindən əziyyət çəkənlər üçün ideal seçimdir.

#Sanatoriyaya Getmədən Əvvəl Nələrə Diqqət Edilməlidir?

Sanatoriya seçərkən ilk növbədə müəssisənin sizin xəstəliyiniz üzrə ixtisaslaşıb ixtisaslaşmadığına, həkiminizin rəyinə, tətbiq edilən təbii amillərin növünə və hər hansı əks göstərişin olub olmadığına diqqət edilməlidir.

Yanlış profil üzrə sanatoriyaya getmək xəstəliyin sağalmasına yox, əksinə bəzi hallarda daha da kəskinləşməsinə səbəb ola bilər. Seçim edərkən aşağıdakı amillər mütləq nəzərə alınmalıdır:

• Həkim göndərişi və yoxlanış: Sanatoriya müalicəsinə getməzdən əvvəl mütləq müalicə həkimi ilə məsləhətləşmək lazımdır. Həkim sizin dəqiq diaqnozunuza ən uyğun olan kurort bölgəsini və müalicə növünü təyin etməlidir.
• Əks göstərişlər: Bəzi vəziyyətlərdə sanatoriyada müalicə qəti qadağandır. Kəskin infeksiyalar, qanaxma riski olan xəstəliklər, ağır ürək çatışmazlığı və onkoloji xəstəliklərin kəskin dövrü buna misaldır. Təsadüfi isti vannalar və ya palçıq prosedurları bəzi şiş xəstəliklərini aktivləşdirə bilər.
• Müalicə proqramının müddəti: Sanatoriyada təbii müalicələrin öz terapevtik təsirini tam göstərməsi üçün adətən minimum 10 və ya 14 günlük kursların keçilməsi tövsiyə olunur. Çox qısa müddətli istirahətlər orqanizmdə gözlənilən uzunmüddətli tibbi nəticəni verməyə bilər.